• Sé on pwodui ki pa natirèl (chimik).
Ant 1972 é 1993, pwodui-lasa itilizé pou baré van a jannton a pyé-pòyò an Gwadloup kon an Matinik. Non a-y sé « Képone » é « Curlone ». Sé asi non-lasa yo té ka touvé-y an tout libsèvis (comès).
• Sé on pwazon osèryé, ki ka rété adan grès a zannimo ki pa ka disparèt, menm apré bon enpé tan.
• Syèktan apré i toujou an tè a sé vyé pyès-bannann la. I ka kontaminé laliwonnaj- la, dlo-la, tout sòt zèb é zannimo.
Sé piplis la pyès-pòyò mèt a tè : Tibou, Gwayav, Kapèstè, Twa-rivyè, Goubè, Bayif, Zabitan, Senklòd, Bastè.
Fò sav, klòdékòn-la rivé dòt koté Gwadloup èvè modéra-syon.
Kat ola sé mòso tè-la pé pwazonné
Klòdékòn-la andidan a tè a sé vyé pyèsbannann la. I adan chouk a sé pyébwa-la, sé zèb-la. Bèt ka viv asi sé tè-lasa pé pwazonné lè yo manjé zèb-la oben bwè dlo-la. On bèf pé manjé près 500g tè lajouné. Klòdékòn-la adan vyann, grès, pati a kò a zannimo (kontèl fwa-la) oben pwo-dui a-yo (zé é lèt).
Klòdékòn-la konsidiré kon boulvès a san é pé jis ba moun kansè. Manjé sa ki kontaminé touttan pa bon pou lasanté. Lè nivo a kontaminasyon-la two fò, pa menm bòdé sé pwodui-la davwa yo pa manjab. Sé pousa tini larèl pou pwotéjé konsonmatè-la :
• Pou vyann bèf, kabrit, mouton oben kochon oplis dwètèt ni 100 µg/kg matyè gra.
• Pou vyann poul limit-la sé 200 µg/kg matyè gra.
• Pou zé é pou tout manjé fèt é vian oplis dwetet ni 20 µg / kg.
Si sé bèt-la lévé si tè kontaminé, manjé oben bwè dlo a-yo, yo pé pwazonné mizi-an-mizi. Sa ka rivé yo wouvin pòtan si yo rété 6 a 8 mwa omwens asi on tè pròp. Men vométan atann 1 lanné san manjé sa ki ni klòdékòn. Pou sav si ni on risk, ou oblije fe analize te-la pou konnet degre a kontaminasyon-la. (Lachanm Dagrikilti ka fe-y) é dlo-la, si sé zanimo ki pa ka bwè dlo wobiné. Si zòt ka ba bèf oben tout dòt zanni-mo a zòt manjé sa ki pousé si tè pwazonné fò zòt :
• Koupé zèb-la 10 cm pli ho ki chouk-la (lagè a on men)
• Pa gè pwan sé tij-la ki rèd é ho la (kontèl zèb-giné)
• Pa gè ba bèt zèb ki sòti si tè pwazonné (kiraj, manjé lapen) Sé koté-la ki pwazonné la :
• Pa gè ba zannimo manjé twòp zèb a sé tè-lasa. Koupé zèb-la 10cm pli ho ki sé chouk-la
• Pa gè ba zannimo grenn ki touché tè-la
• Mèt sé zannimo-la an karantèn omwens 6 a 8 mwa avan tchouyé-yo. Fò yo manjé zèb ki asiré pa ni klòdékòn é fò pa yo an kontak èvè sé tè-lasa non plis. Sé koté-la ki pwazonné la :
• Pwan dlo tiyo oben dlo lapli
Consultez la brochure complête sur le site de la DAAF GUADELOUPE
http://daaf971.agriculture.gouv.fr/IMG/pdf/Elevage_et_chlordecone_-_Preconisations_cle8169ed.pdf
Guadeloupe Attitude 